Vucut geliştirme
TAVSİYELER
Bir önceki antremandan dolayı hala ağrıyan vücut bölümünü asla çalıştırmayın.
Antremanınızın yoğunluğunu değil, her setin yoğunluğunu genişletin.
Dinlenme günlerinizi gym'den uzak planlayın böylece kaslarınız bütün antremanlarınız boyunca sizi yarı yolda bırakmayacak kadar yakıtla dolu olsun. Boş günlerinizde yağları yakmayı hızlandırmak için aerobik egzerizleri yapabilirsiniz.
Her gece mutlaka 7-9 saat uyuyun.
Eğer özellikle fiziksel dayanıklılık gerektiren bir diğer sportif aktivite ile de meşgul iseniz, şunu bilin ki kas yenilenme periyodunuz ve enerji seviyeniz etkilenecektir.
Her 3 ayda bir 1-2 hafta boş geçirin.
Amaçlarınıza uygun olarak gerçek bir vücut geliştirmeci gibi yeyin.
ACI FAKTÖRÜ : ACI YOKSA, İLERLEMEDE YOK; TEKRAR DÜŞÜNÜN! Yetersiz kalma bir başarı mıdır? Ağırlık antremanında yetersiz kalma ne bir yenilgidir ne de başarının eksikliğidir. Tam tersine hareketin tamamını yardım kullanmadan ve sıkı bir programa bağlı kalarak tamamlayamama demektir.
Egzersiz, bir set sırasında kanı vücudun diğer kısımlardan yüklenilen kaslara doğru hareket ettirir ve kardiak çıkışını da hızlandırır. Hızlanan kan akışı aynı zamanda yük altındaki kaslara çok çabuk ulaşır, çalışan kaslar glikojenin enerji elde etmek için tüketilmesi sırasında laktik asit oluşumuna imkan sağlarlar. Kasın kasılması sırasındaki kan akışının sınırlanmasıyla bileşik bu metabolizmik maddenin birikimi, vücut geliştirme ile alakalı en yaygın olan rahatsızlık şeklini meydana getirir ki bu rahatsızlık çalışan kaslarda bir yanma hissi olarak görülür ve pompalama olarak nitelendirilir.
Bu yanma bazı insanlar için özellikle yeni başlayanlar için rahatsızlık versede zararlı değildir. Ve bu hissi oluşturan faktörler, bir çok vücut geliştirici için en tatmin edici yan olan sözde pompalamayı meydana getirirler. Buna rağmen pompalamayı başarmak, daha sağlam ve kaslı bir vücut için öncelikli bir gereksinim değildir. Pompalamaya katkıda bulunan faktörler, kanın o bölgeye hücum etmesi, laktik asit oluşumu, vb., bunlar gelişme için uyarıcı olabilirler, fakat hiçbir şekilde ihtiyaç değildirler.
Aşamalı olarak pompalamayı meydana getiren aynı sebepler kas bitkinliğine ve sonuç olarak kas başarısızlığına sebep olabilir. Gene de bir çok vücut geliştirici bu noktaya ulaşılmadığı taktirde kasları uyarmak için yeterli uyarıcı etki yapılmadığını söylerler. Kas gelişimini uyarmak için başarısızlığa kadar çalışma ihtiyacı, bazıları tarafından uygun bulunsa da tam anlamıyla bir saçmalıktır. (JEFF O'CONNELL)
AĞIRLIK VE ACIYI YORUMLAMAYI ÖĞRENMEKEğer kaslar antremana başlamadan önce ağrımıyor ise ve antreman yaparken gerçekten ağrıyor ise ters birşeyler oluyor demektir. O anda ne yapıyorsanız derhal bırakın. Bir spor hekimine gözükün.
Antreman yaparken ağrımadı ise ve antremandan saatler veya günler sonra ağrıyorsa, muhtemelen önemli bir problem yoktur ve basit ev metotları kullanarak düzeltilebilir.
Eğer dokunduğunuzda ağrıyor ve yüke bindiğinde birşey yoksa ciddi bir problem yok demektir.
Eğer onu kullanırken ağrıyorsa fakat keskin bir acıdan çok donuk bir ağrıysa muhtemelen çok şiddetli değildir. Buna karşın süre gelen bir problemin habercisi olabillir.
Gün boyunca hafif ağrıyor ve gece daha kötü oluyorsa, muhtemelen nasıl rehabilite edeceğinize dair bilgiye ihtiyacınız olacak.
Eğer hafif bir şişlik varsa ve zayıf bir duyarlılık varsa, bu iyi huyludur.
Eğer önemli bir şişlik varsa bunu tersi kanıtlanana kadar önemli kabul edin.
Eğer antreman yaparken çıtırdama, tıkırdama veya alakasız sesler var ise fakat sesle ilgili herhangi bir acı yoksa, tasalanmanıza gerek yoktur.
Eğer gece uyurken karşınıza çıkıyorsa ve bunu 3-4 gece hissediyorsanız bu durum incelenmelidir.
Çalışırken kendinizi ve ağrıyan kısımları daha iyi hissediyorsanız, muhtemelen ciddi bir şey yoktur.
Eğer çalıştıktan sonra daha kötü oluyorsa ve sadece bir önceki antremanda yaptığınız belli bir oranını ancak yapabiliyorsanız, ne yaptığınızı düşünmenin çoktan zamanı gelmiştir.
1- YOĞUNLUK: NE KADAR AĞIRLIK KULLANMALIYIM ?
Her tür egzersiz için bir tek genel adlandırma vardır.Pedal çevirsenizde, ip atlasanızda, yürüsenizde de yada ağırlık çalışsanızda temel öğe baskı'dır.Temel prensip aşırı yüklenme prensibi olarak adlandırılır.
Bilim adamları eskiden beri kaslarınızın önceden alışkın olduğundan daha büyük bir baskıya tabi tutulmasıyla adaptasyonun gerçekleşeceğini her zaman söylerler.Gerçek ölçü, genellikle ihtiyaç duyulan tekrar sayısını maksimum kapasitenizin ne kadarıyla kaldırabileceğinizin ölçüsüdür.
Vücudun bir çok kası, maksimum kapasitesinin %60'ının altındaki baskıların olduğu egzersize cevap vermez.Şöyle ki; %60'tan daha aşağısı yeteri kadar ağır değildir.Çünkü böyle hafif bir yüklemeyle 20-30 veya daha fazla tekrar yapılabilir.
Egzersiz fizyologları şunu iyi bilir ki; Sağlamlık en iyi %80-90 yüklemelerle gelişir, halbuki dayanıklılık %60-70 arası yüklenmelerle gelişir.Tabi ki hatırı sayılır bir üst üste binme olacaktır, fakat bu bilimsel olarak belirlenmiş oranlar egzersiz amaçlarınızı başarma şansınızı artıracak olan yüklenmelerdir.
Öyleyse temel soru ortaya çıkıyor: "Maksimum kapasitemin ne olduğunu nasıl bulabilirim ki antreman yüklemelerimi ayarlayabileyim?" Bütün yapacağınız hafif bir ağırlıkla başlayıp kaç kere yapabileceğinizi görmektir. Bu şekilde 2 veya 3 set oluşturarak ne kadar ağırlıkla 10 tekrarı yapabileceğinizi doğru bir şekilde kestirebilirsiniz. Sonra bu ağırlığa %20-25 oranında eklemede bulunun.Bu şekilde bir egzersizde maksimum seviyenize artık ulaşmış sayılırsınız. Mesela, bir egzersizde 90kg 10 kere kaldırabiliyorsanız maksimum kapasiteniz aşağı yukarı 110-115 kg dır.
Sonuçta; Sağlamlığınızı, kilonuzu ve/veya kas dayanıklılık antremanlarınızı aralıksız geliştirmeniz ve periyodik olarak maksimum kapasitenizi belirlemeniz için bu prosedürü takip etmelisiniz.
2 - FREKANS : NE SIKLIKTA ANTREMAN YAPMALIYIM ?
Eğer amacınız egzersizlerinizle ilgili mümkün olduğu kadar çabuk bir gelişme elde etmekse bu sorunun cevabı çok basittir. Her kasınızı mümkün olduğu kadar sık çalıştırmaktır ama bir önceki antreman seansının etkisi geçmeden.
Eğer vücudunuzdaki bir kas antreman sonrası tamamen normal haline dönmeden (dinlenmeden) egzersiz yaparsanız aşırı antreman riskine girersiniz ve antremanlar arası süreyi uzun tutarsanız, o kadar güçlükle çalışıp elde ettiklerinizin bir kısmını maalesef kaybedersiniz.
Daha da ötesi, kaslarınızın bir çoğunun antreman sonrası normale dönüş süresi bir birinden farklıdır. Gerçek şudur ki: Kas ne kadar genişse, aşırı yüklemeli bir antremandan sonra normale dönüşüde o kadar uzun sürer. Ortalama olarak bu süre (kalça ve bacak gibi) geniş kaslar için 4 gün, daha küçük kaslar için (kol ve omuz gibi) 2 gündür.
3- DEVAM : HER ANTREMAN SEANSI NE KADAR SÜREDE SON BULMALIDIR ?
Bir kas ne zaman tükenirse çalışmazı o zaman durur. Kas içinde oluşan kimyasal maddeler onun kolayca büzüşmesini engeller. Vücudunuz kendini sizden korumak için bir defans sistemine sahiptir. Aşırı yüklenme amaçlı yaptığınız setlerden sonra kaslarınızda bir bitkinlik oluşur, fakat bu bitkinlik çabuk geçer ve bir sonraki set için kendinizi tekrar taze hissedersiniz. 10 egzersizi 3'er adet aşırı yüklemeli (overload) setlerle yaparsanız vücudunuz kazanacağını tamamıyla elde etmiş olur.
Bir çok insan için kural; 10 tekrarlı 3 set ve maksimum 10 egzersizdir ve bu yeterlidir. Eğer kas dayanıklılığı için çalışıyorsanız ve daha fazla tekrar yapıyorsanız, egzersiz sayısından kısın. Eğer daha büyük daha büyük ağırlıkla daha az tekrarlı sağlamlık programı uyguluyorsanız yine egzersiz sayısından kısın.
Bir önceki antremandan dolayı hala ağrıyan vücut bölümünü asla çalıştırmayın.
Antremanınızın yoğunluğunu değil, her setin yoğunluğunu genişletin.
Dinlenme günlerinizi gym'den uzak planlayın böylece kaslarınız bütün antremanlarınız boyunca sizi yarı yolda bırakmayacak kadar yakıtla dolu olsun. Boş günlerinizde yağları yakmayı hızlandırmak için aerobik egzerizleri yapabilirsiniz.
Her gece mutlaka 7-9 saat uyuyun.
Eğer özellikle fiziksel dayanıklılık gerektiren bir diğer sportif aktivite ile de meşgul iseniz, şunu bilin ki kas yenilenme periyodunuz ve enerji seviyeniz etkilenecektir.
Her 3 ayda bir 1-2 hafta boş geçirin.
Amaçlarınıza uygun olarak gerçek bir vücut geliştirmeci gibi yeyin.
ACI FAKTÖRÜ : ACI YOKSA, İLERLEMEDE YOK; TEKRAR DÜŞÜNÜN! Yetersiz kalma bir başarı mıdır? Ağırlık antremanında yetersiz kalma ne bir yenilgidir ne de başarının eksikliğidir. Tam tersine hareketin tamamını yardım kullanmadan ve sıkı bir programa bağlı kalarak tamamlayamama demektir.
Egzersiz, bir set sırasında kanı vücudun diğer kısımlardan yüklenilen kaslara doğru hareket ettirir ve kardiak çıkışını da hızlandırır. Hızlanan kan akışı aynı zamanda yük altındaki kaslara çok çabuk ulaşır, çalışan kaslar glikojenin enerji elde etmek için tüketilmesi sırasında laktik asit oluşumuna imkan sağlarlar. Kasın kasılması sırasındaki kan akışının sınırlanmasıyla bileşik bu metabolizmik maddenin birikimi, vücut geliştirme ile alakalı en yaygın olan rahatsızlık şeklini meydana getirir ki bu rahatsızlık çalışan kaslarda bir yanma hissi olarak görülür ve pompalama olarak nitelendirilir.
Bu yanma bazı insanlar için özellikle yeni başlayanlar için rahatsızlık versede zararlı değildir. Ve bu hissi oluşturan faktörler, bir çok vücut geliştirici için en tatmin edici yan olan sözde pompalamayı meydana getirirler. Buna rağmen pompalamayı başarmak, daha sağlam ve kaslı bir vücut için öncelikli bir gereksinim değildir. Pompalamaya katkıda bulunan faktörler, kanın o bölgeye hücum etmesi, laktik asit oluşumu, vb., bunlar gelişme için uyarıcı olabilirler, fakat hiçbir şekilde ihtiyaç değildirler.
Aşamalı olarak pompalamayı meydana getiren aynı sebepler kas bitkinliğine ve sonuç olarak kas başarısızlığına sebep olabilir. Gene de bir çok vücut geliştirici bu noktaya ulaşılmadığı taktirde kasları uyarmak için yeterli uyarıcı etki yapılmadığını söylerler. Kas gelişimini uyarmak için başarısızlığa kadar çalışma ihtiyacı, bazıları tarafından uygun bulunsa da tam anlamıyla bir saçmalıktır. (JEFF O'CONNELL)
AĞIRLIK VE ACIYI YORUMLAMAYI ÖĞRENMEKEğer kaslar antremana başlamadan önce ağrımıyor ise ve antreman yaparken gerçekten ağrıyor ise ters birşeyler oluyor demektir. O anda ne yapıyorsanız derhal bırakın. Bir spor hekimine gözükün.
Antreman yaparken ağrımadı ise ve antremandan saatler veya günler sonra ağrıyorsa, muhtemelen önemli bir problem yoktur ve basit ev metotları kullanarak düzeltilebilir.
Eğer dokunduğunuzda ağrıyor ve yüke bindiğinde birşey yoksa ciddi bir problem yok demektir.
Eğer onu kullanırken ağrıyorsa fakat keskin bir acıdan çok donuk bir ağrıysa muhtemelen çok şiddetli değildir. Buna karşın süre gelen bir problemin habercisi olabillir.
Gün boyunca hafif ağrıyor ve gece daha kötü oluyorsa, muhtemelen nasıl rehabilite edeceğinize dair bilgiye ihtiyacınız olacak.
Eğer hafif bir şişlik varsa ve zayıf bir duyarlılık varsa, bu iyi huyludur.
Eğer önemli bir şişlik varsa bunu tersi kanıtlanana kadar önemli kabul edin.
Eğer antreman yaparken çıtırdama, tıkırdama veya alakasız sesler var ise fakat sesle ilgili herhangi bir acı yoksa, tasalanmanıza gerek yoktur.
Eğer gece uyurken karşınıza çıkıyorsa ve bunu 3-4 gece hissediyorsanız bu durum incelenmelidir.
Çalışırken kendinizi ve ağrıyan kısımları daha iyi hissediyorsanız, muhtemelen ciddi bir şey yoktur.
Eğer çalıştıktan sonra daha kötü oluyorsa ve sadece bir önceki antremanda yaptığınız belli bir oranını ancak yapabiliyorsanız, ne yaptığınızı düşünmenin çoktan zamanı gelmiştir.
1- YOĞUNLUK: NE KADAR AĞIRLIK KULLANMALIYIM ?
Her tür egzersiz için bir tek genel adlandırma vardır.Pedal çevirsenizde, ip atlasanızda, yürüsenizde de yada ağırlık çalışsanızda temel öğe baskı'dır.Temel prensip aşırı yüklenme prensibi olarak adlandırılır.
Bilim adamları eskiden beri kaslarınızın önceden alışkın olduğundan daha büyük bir baskıya tabi tutulmasıyla adaptasyonun gerçekleşeceğini her zaman söylerler.Gerçek ölçü, genellikle ihtiyaç duyulan tekrar sayısını maksimum kapasitenizin ne kadarıyla kaldırabileceğinizin ölçüsüdür.
Vücudun bir çok kası, maksimum kapasitesinin %60'ının altındaki baskıların olduğu egzersize cevap vermez.Şöyle ki; %60'tan daha aşağısı yeteri kadar ağır değildir.Çünkü böyle hafif bir yüklemeyle 20-30 veya daha fazla tekrar yapılabilir.
Egzersiz fizyologları şunu iyi bilir ki; Sağlamlık en iyi %80-90 yüklemelerle gelişir, halbuki dayanıklılık %60-70 arası yüklenmelerle gelişir.Tabi ki hatırı sayılır bir üst üste binme olacaktır, fakat bu bilimsel olarak belirlenmiş oranlar egzersiz amaçlarınızı başarma şansınızı artıracak olan yüklenmelerdir.
Öyleyse temel soru ortaya çıkıyor: "Maksimum kapasitemin ne olduğunu nasıl bulabilirim ki antreman yüklemelerimi ayarlayabileyim?" Bütün yapacağınız hafif bir ağırlıkla başlayıp kaç kere yapabileceğinizi görmektir. Bu şekilde 2 veya 3 set oluşturarak ne kadar ağırlıkla 10 tekrarı yapabileceğinizi doğru bir şekilde kestirebilirsiniz. Sonra bu ağırlığa %20-25 oranında eklemede bulunun.Bu şekilde bir egzersizde maksimum seviyenize artık ulaşmış sayılırsınız. Mesela, bir egzersizde 90kg 10 kere kaldırabiliyorsanız maksimum kapasiteniz aşağı yukarı 110-115 kg dır.
Sonuçta; Sağlamlığınızı, kilonuzu ve/veya kas dayanıklılık antremanlarınızı aralıksız geliştirmeniz ve periyodik olarak maksimum kapasitenizi belirlemeniz için bu prosedürü takip etmelisiniz.
2 - FREKANS : NE SIKLIKTA ANTREMAN YAPMALIYIM ?
Eğer amacınız egzersizlerinizle ilgili mümkün olduğu kadar çabuk bir gelişme elde etmekse bu sorunun cevabı çok basittir. Her kasınızı mümkün olduğu kadar sık çalıştırmaktır ama bir önceki antreman seansının etkisi geçmeden.
Eğer vücudunuzdaki bir kas antreman sonrası tamamen normal haline dönmeden (dinlenmeden) egzersiz yaparsanız aşırı antreman riskine girersiniz ve antremanlar arası süreyi uzun tutarsanız, o kadar güçlükle çalışıp elde ettiklerinizin bir kısmını maalesef kaybedersiniz.
Daha da ötesi, kaslarınızın bir çoğunun antreman sonrası normale dönüş süresi bir birinden farklıdır. Gerçek şudur ki: Kas ne kadar genişse, aşırı yüklemeli bir antremandan sonra normale dönüşüde o kadar uzun sürer. Ortalama olarak bu süre (kalça ve bacak gibi) geniş kaslar için 4 gün, daha küçük kaslar için (kol ve omuz gibi) 2 gündür.
3- DEVAM : HER ANTREMAN SEANSI NE KADAR SÜREDE SON BULMALIDIR ?
Bir kas ne zaman tükenirse çalışmazı o zaman durur. Kas içinde oluşan kimyasal maddeler onun kolayca büzüşmesini engeller. Vücudunuz kendini sizden korumak için bir defans sistemine sahiptir. Aşırı yüklenme amaçlı yaptığınız setlerden sonra kaslarınızda bir bitkinlik oluşur, fakat bu bitkinlik çabuk geçer ve bir sonraki set için kendinizi tekrar taze hissedersiniz. 10 egzersizi 3'er adet aşırı yüklemeli (overload) setlerle yaparsanız vücudunuz kazanacağını tamamıyla elde etmiş olur.
Bir çok insan için kural; 10 tekrarlı 3 set ve maksimum 10 egzersizdir ve bu yeterlidir. Eğer kas dayanıklılığı için çalışıyorsanız ve daha fazla tekrar yapıyorsanız, egzersiz sayısından kısın. Eğer daha büyük daha büyük ağırlıkla daha az tekrarlı sağlamlık programı uyguluyorsanız yine egzersiz sayısından kısın.
